مدرسه مکمل؛ حلقه‌ای میان مدرسه، خانواده و تربیت
در آمد: مدرسه برای خانواده‌ها تنها محل تحصیل و فراگیری دانش نیست؛ خانواده انتظار دارد فرزندش در مدرسه، در کنار آموزش و رشد علمی، از نظر تربیتی، اخلاقی، اجتماعی و شخصیتی نیز رشد کند. از همین رو، انتخاب مدرسه مناسب، به یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌ها تبدیل شده است؛ خانواده‌هایی که هر سال تلاش می‌کنند مدرسه‌ای را پیدا کنند که هم از کیفیت آموزشی مطلوب برخوردار باشد و هم بتواند در مسیر تربیت و رشد همه‌جانبه فرزندشان نقش‌آفرین باشد.
مدارس تربیت‌محور
«نسل آفتاب» وابسته به مجتمع تربیتی آموزشی حضرت مهدی (عج) نیز با همین نگاه شکل
گرفت. بسیاری از خانواده‌ها علاقه‌مند بودند فرزندانشان در این مدارس تحصیل کنند و
از ظرفیت‌های آموزشی و تربیتی آن بهره‌مند شوند؛ اما ظرفیت فیزیکی و محدودیت پذیرش
این مدارس، امکان پاسخ‌گویی به همه متقاضیان را فراهم نمی‌کرد.
در چنین شرایطی،
این سوال مطرح شد که آیا می‌توان دامنه این تجربه را فراتر از ظرفیت مدارس موجود
گسترش داد و خانواده‌های بیشتری را از این فرصت آموزشی و تربیتی بهره‌مند کرد. از
سوی دیگر، با توجه به تأکید رهبر شهید بر ضرورت کمک به آموزش‌وپرورش و تقویت مدارس
دولتی، ایده مدرسه مکمل از سوی حجت‌الاسلام
والمسلمین استاد نظافت شکل گرفت.
در این گفت‌وگو،
استاد نظافت، مؤسس مجتمع تربیتی‌آموزشی حضرت مهدی (عج)، از تجربه شکل‌گیری مدارس
«نسل آفتاب» و چرایی تأسیس «مدرسه مکمل» می‌گوید؛ طرحی که با هدف تقویت مدارس دولتی
و گسترش هم‌افزایی میان مدرسه، خانواده و مجموعه‌های تربیتی شکل گرفته است تا زمینه
همراهی مؤثری در پرورش نسلی مؤمن، آگاه، کارآمد و مهدوی را فراهم کند.
در ابتدا بفرمایید
ایده
مدرسه مکمل از کجا شکل گرفته است؟
استاد نظافت:
مدارس مکمل دانش‌آموزی مجتمع تربیتی آموزشی حضرت مهدی (عج)، در امتداد و تکمیل
تجربه مدارس تربیت‌محور «نسل آفتاب» و با هدف تقویت جریان تعلیم و تربیت و ارائه
الگویی تربیت‌محور شکل گرفت.
مدارس «نسل
آفتاب» با این رویکرد تشکیل شد که در کنار مدارس آموزش‌وپرورش قرار گیرد و الگویی
برای مدرسه تربیت‌محور ارائه دهد. ایده اصلی این رویکرد، همان نکته‌ای است که رهبر
شهید، رحمت و رضوان خدا بر ایشان باد، بر آن تأکید داشتند: باید مدارس دولتی را
تقویت کرد. مدرسه مکمل یکی از مدل‌های
تقویت مدارس دولتی به شمار می‌رود.
ایجاد و تأسیس
«مدرسه مکمل» لبیکی در جهت تحقق توصیه رهبری شهید بود؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموز
همچنان در مدرسه دولتی تحصیل کند و در کنار نظام رسمی آموزش، از ظرفیت‌های آموزشی،
تربیتی و عاطفی بیشتری بهره‌مند شود و بخشی از خلأهای موجود را جبران کند.
این ایده به‌طور
مشخص برای عزیزانی شکل گرفت که امکان حضور مستقیم در مدارس «نسل آفتاب» را پیدا
نکرده‌اند؛ تا در کنار تحصیل در مدرسه دولتی، از فرصت و فضای تربیتی مناسب نیز
برخوردار باشند. بر همین اساس، دانش‌آموزان در طول هفته حدود 10 تا 12 ساعت در مدرسه مکمل حضور
پیدا می‌کند تا نیازها و کمبودهای آموزشی و تربیتی او به‌نحوی جبران شود، زمینه‌ای
برای تخلیه هیجانات و رشد همه‌جانبه‌اش فراهم آید.
در حال حاضر، مدرسه
مکمل برای خانواده‌هایی طراحی شده است که نسبت به ابعاد تربیتی و آموزشی فرزندان
خود دغدغه دارند و احساس می‌کنند در مدارس دولتی، آن‌گونه که انتظار دارند، امکان
رسیدگی کامل به فرزندشان فراهم نیست.
این خانواده‌ها
می‌توانند از ظرفیت مدارس مکمل استفاده کنند تا در کنار تحصیل فرزندشان در مدرسه
دولتی، زمینه‌ای برای رسیدگی بیشتر به ابعاد آموزشی، تربیتی، عاطفی و شخصیتی او
فراهم شود.
تفاوت این
مدل با یک کلاس فوق‌برنامه یا آموزشگاه دیگر چیست؟
استاد نظافت: خانواده‌ها قرار نیست یک «کلاس فوق‌برنامه» دیگر به برنامه فرزندش اضافه کنند؛
قرار است یک نظام همراهی شکل بگیرد.
در واقع، خانواده محترمی که ممکن است برای دریافت چنین خدماتی در
مجموعه‌ای دیگر ناگزیر باشد چهار یا پنج برابر این هزینه را پرداخت کند، می‌تواند
با پرداخت هزینه‌ای بسیار کمتر و به‌صورت تدریجی، از یک نظام سرپرستی و همراهی همه‌جانبه
برای فرزند خود بهره‌مند شود؛ نظامی که در آن به شئون مختلف فرزند رسیدگی می‌شود.
در همین راستا،
مدارس مکمل «آرمان» و «عصر امید» شکل گرفتند تا از ظرفیت‌های موجود مجتمع برای
ارائه خدمات آموزشی و تربیتی استفاده شود.
مدرسه مکمل «عصر
امید» برای دوره دبیرستان دانش‌آموزان پایه هفتم، هشتم، نهم طراحی شده است و مدرسه
مکمل «آرمان» نیز دانش‌آموزان دوره دوم دبستان، پایه‌های چهارم، پنجم و ششم را
مخاطب قرار می‌دهد.
دانش‌آموزان در
این مدارس، در فضایی صمیمی و دوست‌داشتنی حضور می‌یابند و تلاش می‌شود به مسائل مختلف آنان
رسیدگی شود؛ چراکه هدف، صرفاً ارائه خدمات آموزشی نیست، بلکه توجه هم‌زمان به
ابعاد مختلف وجودی دانش‌آموز، از جمله ابعاد آموزشی، تربیتی و عاطفی، مورد نظر است.
یکی از
کلیدواژه‌های این طرح «فرصت برابر» است. دقیقاً چه فرصتی قرار است برای دانش‌آموزان
فراهم شود؟
استاد نظافت: شعار اساسی مدارس مکمل، ایجاد فرصت برابر در عرصه آموزش و تربیت است. بر این
باوریم که باید شرایطی فراهم شود تا همه دانش‌آموزان بتوانند در عرصه آموزش به
جایگاه‌های بالا دست یابند و در عرصه تربیت نیز از فرصت رشد و تعالی برخوردار
باشند.
هدف، فراهم‌کردن
یک فرصت برابر و عادلانه برای همه نوجوانان و جوانان است؛ فرصتی که بتواند زمینه
رشد علمی، تربیتی، عاطفی و شخصیتی آنان را فراهم سازد.
بر این اساس، دانش‌آموز همچنان در مدرسه دولتی یا مدرسه عادی خود
تحصیل می‌کند، اما کمبودهایی که ممکن است در این مسیر وجود داشته باشد، توسط
مجموعه مدرسه مکمل جبران می‌شود.
عزیزانی که
مسئولیت مدارس مکمل را بر عهده گرفته‌اند، تلاش می‌کنند این خلأها را شناسایی و در
حد توان برطرف کنند.
در این مدل،
چه کسانی قرار است نقش «همراه» و «مربی» را برای دانش‌آموز ایفا کنند؟
استاد نظافت: در
این مجموعه، جوانان خلاق و دلسوز و طلاب محترم، مسئولیت همراهی و تربیت دانش‌آموزان
را بر عهده دارند؛ جوانانی که دغدغه نسل خود و جوانان هم‌عصر خویش را دارند و با
علاقه به خدمت، برای رشد و تعالی آنان تلاش می‌کنند.
این تشکیلات شکل
گرفته است تا در کنار خانواده‌ها قرار گیرد؛ به‌ویژه در شرایطی که پدر و مادر به
دلیل اشتغال و مسئولیت‌های روزمره، فرصت کافی برای رسیدگی همه‌جانبه به فرزندان
خود ندارند.
مربیان می‌کوشند
در نقش برادران بزرگ‌تر، همراه دانش‌آموزان باشند، از آنان حمایت کنند و زمینه رشد
همه‌جانبه‌شان را فراهم آورند.
خانواده در
این الگوی تربیتی چه نقشی دارد؟ آیا مدرسه مکمل قرار است بخشی از مسئولیت خانواده
را بر عهده بگیرد؟
استاد نظافت: مدرسه مکمل قرار
نیست جایگزین خانواده شود یا وظایف آن را بر عهده بگیرد؛ بلکه در کنار خانواده و
مدرسه قرار می‌گیرد تا به تقویت هر دو کمک کند. مدرسه مکملِ موفق، با خانواده‌ها
در ارتباط مستمر است، جلسات مشترک برگزار می‌کند و می‌کوشد توانمندی‌های خانواده
را برای ایفای بهتر نقش تربیتی خود افزایش دهد.
در واقع، مدرسه
مکمل به خانواده‌هایی کمک می‌کند که به‌تنهایی توان یا فرصت کافی برای برعهده
گرفتن همه ابعاد تربیت فرزند خود را ندارند؛ همان‌طور که به جبران کاستی‌های
احتمالی مدرسه نیز کمک می‌کند. این مجموعه با شناسایی و تکمیل نقایص موجود، از ظرفیت
خانواده و مدرسه بهره می‌گیرد و میان آن‌ها هماهنگی ایجاد می‌کند.
بنابراین، مدرسه
مکمل زمانی می‌تواند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد که با خانواده‌ها تعامل
داشته باشد، از همراهی و اعتماد آن‌ها برخوردار شود و خانواده نیز در این مسیر
مشارکت کند. هدف، همکاری و هم‌افزایی خانواده، مدرسه و مدرسه مکمل برای فراهم‌کردن
زمینه رشد و تربیت همه‌جانبه دانش‌آموز است.
در نهایت
بفرمایید در سال‌های آینده، چه چشم‌اندازی برای نقش مدارس مکمل حضرت مهدی (عج) در
رشد و تربیت دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان ترسیم می‌کنید؟
استاد نظافت: امیدواریم
مدارس مکمل مجتمع حضرت مهدی (عج) بتواند در زندگی دانش‌آموزان و خانواده‌ها
اثرگذار باشد و فرصت‌های بیشتری برای تربیت و رشد فرزندان این سرزمین فراهم کند؛
فرصتی که در آن، هر دانش‌آموز بتواند متناسب با استعداد و ظرفیت خود رشد کند و در
آینده، در هر جایگاهی که قرار گرفت، انسانی شایسته، فرهیخته و صالح باشد.
این مسیر، با
همکاری و همراهی خانواده‌ها، مدارس، جوانان دلسوز و طلاب محترم شکل می‌گیرد و
امیدواریم عزیزانی که وارد این مجموعه و تشکیلات مدارس مکمل می‌شوند، بتوانند با
این همراهی و همدلی، نتایج خوبی را رقم بزنند.
بحمدالله، در
همین ابتدای مسیر نیز این طرح با استقبال خانواده‌ها مواجه شده است و امیدواریم
این استقبال، مقدمه‌ای برای آثار و نتایج گسترده‌تر در سال‌های آینده باشد.